Voor de leraren en schoolleiders van Onderzoek & Ontwerpen zit de fase van beproeven erop. Tijdens de slotdag deelden ze hun laatste feedback op de conceptexamenprogramma’s. Met alle inzichten scherpen we de programma’s waar nodig aan

De leraren en schoolleiders startten met het invullen van vragenlijsten over het beproeven. Daarna namen ze verschillende onderdelen van de conceptexamenprogramma’s door. Zo is voor havo besproken om sommige doelen anders te formuleren, bijvoorbeeld als ervaringsdoelen, zodat ze beter uitvoerbaar zijn. Vwo-leraren geven aan dat concrete voorbeelden, vooral bij domein A, helpen om het programma te vertalen naar onderwijs in de klas.

Wat ook voorbijkwam tijdens de evaluatiegesprekken:

• Voor domein C is het voorstel besproken om kern en keuze vast te leggen in de denkwijzen, in plaats van alles in de kern en dus verplicht. In het vwo-programma kiezen we dan voor meer denkwijzen dan in het havo-programma.
• Domein E ervaren de leraren als erg groot, voornamelijk door de hoeveelheid aan ‘het gaat hierbij om’-bullets. Het samenvoegen, verplaatsen of schrappen van punten lijkt hiervoor een mogelijke oplossing.

Drie reflecties voor nu en later

SLO-collega Aafke Oldenbeuving gaf de leraren drie reflecties mee om bij stil te staan. Niet alleen voor deze slotdag, maar ook voor het vervolg:

• Wees niet te bang en denk ook buiten de gebruikelijke manieren van werken.
• Realiseer je dat een examenprogramma geen onderwijs is, maar dat je er onderwijs van moet kunnen maken.
• De precieze lat ligt niet in het programma, maar die ontstaat in de onderwijspraktijk.

Wat leerlingen teruggeven

Tijdens het beproeven gaven leerlingen terug aan leraren wat O&O voor hen waardevol maakt: de ruimte om te onderzoeken, fouten te maken en opnieuw te proberen. Zo geeft een leerling aan: "Ik denk dat de vrijheid om dingen te proberen met O&O, dat je gewoon, ja, je leert meer van als je het gewoon compleet mis doet en het opnieuw probeert op een andere manier."

Afsluiten en vooruit kijken

Aan het einde van de dag deelden de leraren, schoolleiders en collega's van Stichting Technasium hun wensen voor het vak en de volgende stap. “Wij kijken uit naar het moment waarop we jullie weer spreken tijdens jullie wegingsdriedaagse in mei waarin jullie alle feedback wegen en de programma’s bijstellen.”, geeft Anne Schellekens van Stichting Technasium aan. 

Een aantal andere wensen:

• “Kleurrijk, vol uitdagingen, voor zowel leerling als docent, het is een weg naar betere kwaliteit.”
• “Wees niet bang om te experimenteren (en af en toe uit de bocht te vliegen).”

Het vervolg

De feedback en uitkomsten van de leraren en schoolleiders gaan we ordenen en analyseren. Zijn de programma’s voor havo en vwo begrijpelijk, bruikbaar en haalbaar? Wat is er nodig om de nieuwe inhouden goed te laten landen in de school en in de klas? In mei wegen we alle verzamelde feedback, stemmen we nog af met onder andere Stichting Technasium en stellen we waar nodig de conceptexamenprogramma’s en conceptsyllabi bij.

De definitieve conceptexamenprogramma’s O&O leveren we uiterlijk op 1 september 2026 op aan het ministerie van OCW. Je vindt ze dan op onze website. Het ministerie van OCW legt ze daarna vast in een ministeriële regeling. Scholen kunnen vanaf september 2026 al aan de slag met inhouden uit de nieuwe programma’s. Beoogde invoering in leerjaar 4 havo-vwo is schooljaar 2028-2029.

Hoe we gestart zijn
De fase van beproeven is een belangrijke stap in de actualisatie van het O&O-curriculum in de bovenbouw van havo en vwo. De conceptexamenprogramma’s worden beproefd met leerlingen, leraren en schoolleiders van acht scholen met het vak O&O.