blijf op de hoogte
Altijd als eerste op de hoogte van de laatste ontwikkelingen? Meld je dan nu aan voor onze automatische updates. Je ontvangt dan een e-mail als wij een nieuwsbericht plaatsen.
“Binnen kunst en cultuur hebben we te maken met verschillende disciplines en verschillende opvattingen die op elkaar gelegd moeten worden”, vertelt Carry. “Bij sommige onderdelen gaat dat makkelijk, bij andere kost het meer moeite en leidt het tot stevige discussies.” Kunst en cultuur heeft te maken met een veelkleurig palet: beeldend, muziek, theater, film én dans. “Dan denk ik soms: het is fascinerend hoe we als disciplines op elkaar lijken en tegelijk ook echt verschillen”, constateert ze. De balans vinden tussen eenduidigheid in eindtermen en de eigenheid van de vakken tegelijkertijd recht doen noemt ze daarom een zoektocht. Toch voelt ze de urgentie extra sterk. “Het kan niet zo zijn dat we op vrijdagmiddag nog even een danslesje doen, als sluitpost. Dans is integraal onderdeel van het curriculum.”
De vakvernieuwing is volgens haar geen luxe, maar noodzaak. “De inhoud die we nu in de bovenbouw behandelen klopt gewoon niet met de realiteit. Hedendaagse dans past niet meer in die oude vakjes van klassiek en modern. Het wringt aan alle kanten.” Ze noemt het huidige kader ronduit gedateerd. “Je legt leerlingen iets op om naar te kijken met een kader waarvan je denkt: ja, maar de helft zie je niet.” Daar komt bij dat dans in het onderwijs nog te sterk Europees-Amerikaans en theatergericht is. “Af en toe noemen we iets ‘fusion’ of verwijzen we naar Afrikaanse wortels, maar dat is dan meer bijzaak. Terwijl er zoveel dansvormen zijn die vanuit heel andere vertrekpunten zijn ontstaan.”
Carry pleit voor erkenning van die diversiteit. “Meer aandacht voor dansvormen die deel uitmaken van de culturele bagage van de huidige generatie leerlingen. Zodat een leerling kan denken: ah, dit hoort ook bij mij. Dit is ook van mij.”
Volgens haar is die herkenning cruciaal voor motivatie en leren. “Ook al is die kennis impliciet, het zit in je systeem en het geeft een kapstok. Dan is wat je leert niet helemaal vreemd.” Nu gebeurt dat te weinig, is ze van mening. “Leerlingen vinden het fysieke deel van dans vaak leuk, maar het theoretische deel sluit vaak niet aan bij hun leefwereld. En dat zit ook niet goed verankerd in de huidige eindtermen. Dat passen we daarom ook aan.”
Waarom moet dans überhaupt een plek hebben in het funderend onderwijs? Carry aarzelt even. “Dat zijn van die moeilijke gewetensvragen”, zegt ze glimlachend. Maar dan volgt een gepassioneerd betoog. “Juist in deze tijd zijn belichaamde ervaringen zó belangrijk. We raken de connectie met ons lichaam steeds meer kwijt. Dans leert je niet alleen bewegen, maar ook verbeelden, empathie tonen, fysiek op elkaar reageren.” Carry ziet dans als een oefenplaats voor mens-zijn. “Je ontwikkelt gevoeligheid voor het lichaam van een ander. En dat neem je mee in hoe je in de wereld staat.” En er is meer. “Dans is overal: bij vieren, bij rouwen, bij ontmoeten. Je lichaam is altijd aanwezig in het hier en nu. Dat leren gebruiken, als instrument voor ontvangen en overdragen van bijvoorbeeld gedachtes en gevoelens en als instrument om mogelijkheden te verkennen en verbeelden, dat is een basiswaarde van dans.”
Toch is de realiteit weerbarstig. “Ik zie dat dans op veel scholen nog een sluitpost is.” Ze wijst op de puberteit, waarin het lichaam ineens ‘eng’ wordt. “Het lichaam, dat je instrument is, wordt tegelijk iets waar van alles omheen ontstaat: schaamte, seksualiteit, uiterlijk.”
En dan zijn er de praktische problemen. “Scholen hebben lokalen voor beeldende vorming, er zijn muzieklokalen. Maar danslokalen? Nauwelijks. Een dansdocent in een theorielokaal met bankjes aan de kant, dat is dodelijk voor de creativiteit.” Dans vraagt volgens Carry ruimte, letterlijk en figuurlijk.
De drie domeinen in het raamwerk van kunst en cultuur vanuit de kerndoelen blijven ook in de bovenbouw leidend: ontwikkelen van artistiek creatief vermogen, maken en meemaken. Carry: “Daarbinnen zoeken we naar wat bovenbouwleerlingen echt moeten kennen en kunnen en dat is een flinke puzzel.” En die puzzel moet ruimte laten voor interpretatie, maar wel voldoende richting geven. “Je wil vrijheid voor de leraar, zeker in de kunst. Maar het moet ook haalbaar zijn voor scholen in het hele land.”
In het gezamenlijk raamwerk voor de kunst- en cultuurvakken wordt nadrukkelijk gekeken naar verbinding tussen de disciplines. Carry ziet daar volop kansen. “Samen met het nieuwe vak film bijvoorbeeld. In dansfilms komen dans en film prachtig samen.”
Maar ze is ook realistisch. “Wie doet dan welk deel? En hoe kom je tot een gezamenlijk begrippen- en beoordelingskader? Dat is een zoektocht.” Toch gelooft ze dat juist in die interdisciplinariteit de toekomst ligt, juist voor kleinere vakken als dans.
Over de grote lijnen is de vakvernieuwingscommissie kunst en cultuur opvallend eensgezind. “We hebben het gezamenlijk raamwerk geformuleerd en we zijn het erover eens dat de vakken veel in samenhang met elkaar gegeven kunnen worden.”
Draagvlak voor de vakvernieuwing in het onderwijsveld is cruciaal. “We doen al die feedbackrondes niet voor niets”, stelt Carry. “En straks moet ook de implementatie zorgvuldig begeleid worden. Het is geen kwestie van ‘over de schutting gooien’.”
Zelf denkt ze aan studiedagen, begeleidingstrajecten en ook de betrokkenheid van de opleidingen voor dansdocent. “Zodat de nieuwe generatie docenten goed voorbereid aan het werk kan gaan.”
Op 6 maart vindt een belangrijke VONKC-conferentie plaats, waar voor de laatste keer feedback opgehaald wordt voor de advieskring kunst en cultuur. Daar komen de conceptexamenprogramma's in z'n geheel aan bod. Carry is helder in haar oproep: “Kom alsjeblieft. Het gaat niet alleen om de grote lijnen, maar ook om de details. Wat we voor ogen hebben met kunst en cultuur is ambitieus. Laat ons weten of alle relevante inhouden van je vak terug te vinden zijn. En vooral: ga in gesprek. Gesprekken leveren alternatieven op. Wat moet het dan wél zijn? Dat hebben we nodig.”
Lees hier meer over de VONKC Curriculum Conferentie 2026 en schrijf je in!
Tekst: Brigitte Bloem
blijf op de hoogte
Altijd als eerste op de hoogte van de laatste ontwikkelingen? Meld je dan nu aan voor onze automatische updates. Je ontvangt dan een e-mail als wij een nieuwsbericht plaatsen.