Samen verder bouwen: inspirerende dag voor leraren maatschappijleer

Redactie Geplaatst op 26 januari 2026

Op 14 januari ontmoetten we elkaar in het ‘Vergadercentrum Vredenburg’ in Utrecht tijdens een inspirerende bijeenkomst: leraren en schoolleiders van veertien scholen die dit schooljaar de conceptexamenprogramma's en –syllabi maatschappijleer beproeven in hun klas en school. We haalden samen op deze tussentijdse bijeenkomst het net op na een eerste periode van lesgeven in de nieuwe inhouden.  

In de ochtend hebben we eerst de successen met de leraren gevierd met een energieke posterpresentatie carrousel, waarbij ze hun eerste ervaringen met het lesgeven en ontwerpen met de nieuwe eindtermen deelden. Dit werd door iedereen als zeer inspirerend ervaren. Daarna zijn we aan de slag gegaan met de eindopdracht van CITO, waarbij de doelen van het vak uiteindelijk getoetst kunnen worden in een eindgesprek. Ook de ‘one-point-beoordelings’-rubric werd met zeer veel aandacht bestudeerd.

Na een gezamenlijke lunch splitste de groep zich in tweeën om in focusgroepen het eerste blok te evalueren en met de andere groep vooruit te kijken naar het tweede blok waarin behalve de eindopdracht ook eindtermen digitale geletterdheid en rechtvaardig handelen beproefd gaan worden. Het intermezzo van Han Noordink over de geschiedenis van maatschappijleer leverde veel hilariteit én reflectie op. Mooi om te zien waar het vak vandaan komt en waar we naar op weg zijn. Soms ook akelig herkenbaar, maar tegelijk onmiskenbaar aansluitend bij de huidige maatschappij met alle relevante vraagstukken.

Klaar? Evalueren maar!

Focusgroepen met leraren, schoolleiders en andere nauw betrokkenen, zoals materiaalontwikkelaars, vormen het hart van het evaluatieproces tijdens de fase van beproeven. Op deze tussentijdse bijeenkomst werden leraren in kleine groepen bevraagd over hun ervaringen met lesgeven in nieuwe inhouden in blok één. Het doel is om de bruikbaarheid en (verwachte) haalbaarheid van de beproefde inhouden te beoordelen en zo samen te signaleren wat werkt en wat niet werkt in de conceptexamenprogramma’s.  De onderzoekers van SLO leidden de sessies, zodat alle input en feedback van leraren systematisch werd opgehaald én vastgelegd. 

Zomaar een selectie van wat punten die dag van de leraren:

  • De eindtermen waren goed te vertalen naar lessen, maar de bullets in de ‘het gaat hierbij om’ zijn soms best veel. De factor ‘tijd’ speelt hierin een rol die we verder gaan onderzoeken op de slotbijeenkomst.
  • De vertaling van de eindtermen naar toetstaken en beoordeling lukte over het algemeen ook goed. De theoretische kennis is goed te toetsen, maar soms is het wel lastig om de ervaringsdoelen over handelen te toetsen en te beoordelen. Wanneer heeft een leerling voldoende aangetoond dat die sociaal of politiek gehandeld heeft? En hoe meet je dat?
  • De eindtermen zijn volgens de leraren goed haalbaar voor kb, gl/tl, havo en vwo-leerlingen. Over de haalbaarheid voor bb-leerlingen was nog wat discussie: is het examenprogramma te vol en op sommige onderwerpen ook te moeilijk? Of is het wel haalbaar, als je hier als leraar verschil maakt in hoe je je aanbod vormgeeft?
  • Domein A (vaardigheden) en B (democratische waarden en grondrechten) dienen als onderlegger bij de andere domeinen. De leraren vonden het even wennen maar zijn hier wel enthousiast over, omdat je hier steeds naar terug kan verwijzen en je vanuit daar allerlei kanten weer op kan gaan. 

Het was een dag vol uitwisseling, nieuwe inzichten en praktische ideeën om samen verder te bouwen aan sterk onderwijs. We keken terug op wat we al bereikt hebben en zetten de volgende stap richting het volgende blok. 

De fase van beproeven is een belangrijke stap in de actualisatie van het curriculum van maatschappijleer in de bovenbouw vmbo, havo en vwo. De conceptexamenprogramma’s maatschappijleer beproeven we met leerlingen, leraren en schoolleiders van veertien scholen. In deze vorige nieuwsupdate lees je hoe we begonnen zijn. Deze tussenbijeenkomst van 14 januari is een onderdeel van de fase van beproeven. De slotdag zal 15 april 2026 zijn.  

wil je dit delen?

blijf op de hoogte

Altijd als eerste op de hoogte van de laatste ontwikkelingen? Meld je dan nu aan voor onze automatische updates. Je ontvangt dan een e-mail als wij een nieuwsbericht plaatsen.

Aanmelden updates

* zijn verplicht
Vakken