Actuele examenprogramma’s dragen bij aan een goede doorstroom naar het vervolgonderwijs en tussen schoolsoorten en leerwegen. Ook bereiden ze leerlingen beter voor op hun plek in de maatschappij. In opdracht van het ministerie van OCW en samen met het onderwijsveld gaat SLO daarom met de actualisatie aan de slag. Voor bewegen en sport staan de maatschappelijke en curriculaire vraagstukken beschreven in de startnotitie.

De examenprogramma’s van de lichamelijke opvoeding I, lichamelijke opvoeding, lichamelijke opvoeding II en bewegen, sport en maatschappij worden geactualiseerd. Er komen nieuwe examenprogramma’s voor alle schoolsoorten en leerwegen waarbinnen het vak wordt aangeboden

Een vakvernieuwingscommissie, bestaande uit leraren, vakexperts en curriculumexperts, werkt onder leiding van een procesregisseur aan de actualisatie van de examenprogramma’s bewegen en sport. Bekijk welke leraren en vakexperts in de vakvernieuwingscommissie bewegen en sport zitten.

Naast elke vakvernieuwingscommissie is een advieskring ingericht. De advieskring bestaat uit een vertegenwoordiging van de onderwijspraktijk en geeft feedback op de concepttussenproducten. Bekijk de leden van de advieskring bewegen en sport.

De advieskring geeft feedback en reflecteert op de tussenproducten. De advieskring bestaat uit:

• Vertegenwoordigers van organisaties, instellingen en netwerken relevant voor het vak. Zij reflecteren op vaste momenten op tussenproducten en halen feedback op in hun achterban. Dit zijn bijvoorbeeld vakverenigingen, lerarenopleidingen, vervolgopleidingen en maatschappelijke organisaties.
• Experts met toetsexpertise van het College voor Toetsen en Examens en Stichting Cito vanuit hun specifieke en wettelijke taak in de keten. Zij geven advies over de toetsbaarheid van de inhouden en eventuele toetsvormen binnen het conceptexamenprogramma.

Gedurende het vernieuwingstraject kunnen de commissies aanvullend ook andere experts bevragen. Bekijk wie er in de advieskring bewegen en sport zitten.

Een examenprogramma is een bij wet- en regelgeving vastgelegd curriculumdocument, dat voor een vak beschrijft wat er aan het einde van het voortgezet onderwijs bereikt moet zijn om het vak met succes af te ronden. De geactualiseerde examenprogramma's beschrijven dat in termen van beheersing en/of ervaring. Het omvat in elk geval een karakteristiek en een set van eindtermen geordend in (sub)domeinen. Indien sprake is van een centraal- en schoolexamen, bevat het examenprogramma ook een verdeling van inhoud over het centraal en schoolexamen.
 

Actuele examenprogramma’s dragen bij aan een goede doorstroom naar vervolgonderwijs en tussen schoolsoorten en leerwegen. Ook bereiden ze leerlingen voor op hun plek in de maatschappij.

De examenprogramma’s zijn niet meer actueel. Om leerlingen goed voor te blijven bereiden op hun vervolgopleiding en toekomst, is het noodzakelijk om de examenprogramma’s te actualiseren. 

Met de publicatie van de conceptexamenprogramma’s op 6 oktober 2026 eindigt fase 1: de ontwikkeling van de conceptexamenprogramma's. Nu start fase 2: de ontwikkeling van de conceptsyllabi en voorbereiding van de fase van beproeven. 

Vanaf september 2027 kun je samen met collega's van jouw school deelnemen aan de fase van beproeven. Tijdens de fase van beproeven worden de programma’s (en -syllabi) beproefd op begrijpelijkheid, bruikbaarheid en (verwachte) uitvoerbaarheid. Per vak wordt met betrokkenen gekeken hoe uitgebreid beproefd moet worden voor de verschillende schoolsoorten en leerwegen, en hoeveel tijd dat nodig heeft. 

Wil je met jouw school hiervoor in aanmerking komen? Geef dan nu jouw interesse door via het interesseformulier. Je ontvangt dan een bericht als er meer informatie bekend is over het aanmeldproces van de subsidieregeling. Meer informatie over de fase van beproeven vind je op de pagina proces. 

Het ministerie van OCW geeft opdracht tot het actualiseren van de examenprogramma’s en heeft de uitgangspunten en kwaliteitscriteria vastgesteld in een werkopdracht aan SLO. Vakvernieuwingscommissies van leraren, vakexperts en curriculumexperts gaan in samenwerking met advieskringen werken aan de volgende tussenproducten:

• Karakteristiek per vak
• Raamwerk van concepteindtermen per vak
• Uitwerking selecties van concepteindtermen per vak
• Uitwerking volledige set concepteindtermen en verdeling centraal examen en schoolexamen voor vakken met een centraal examen
• Conceptexamenprogramma’s per vak en een toelichtingsdocument met verantwoording van keuzes

De vakvernieuwingscommissies krijgen bij aanvang een startnotitie. Startnotities per vak beschrijven de probleemanalyse, relevante ontwikkelingen in onderwijsbeleid en -onderzoek, het onderwijsveld en de samenleving in relatie tot het curriculum. De startnotities zijn opgesteld door SLO samen met vakexperts, docenten, vakdidactici en toetsdeskundigen. Na oplevering van de conceptexamenprogramma's zullen de programma's met het veld worden beproefd en op basis van de inzichten daaruit worden geactualiseerd.

De actualisatie bestaat uit vier fasen. In onderstaand schema worden de fasen toegelicht. 

Lees hier verder over het proces.

In juni 2022 is in opdracht van het ministerie van OCW de actualisatie van de examenprogramma’s Nederlands, moderne vreemde talen, wiskunde (havo en vwo), natuurwetenschappelijke vakken en maatschappijleer gestart. In januari 2023 is ook de actualisatie van de examenprogramma's Fries, klassieke talen en de moderne vreemde talen Arabisch, Chinees, Italiaans, Russisch en Turks van start gegaan.

Het ministerie van OCW gaf SLO in 2024 daarnaast de opdracht om de examnprogramma's van de overige vakken te actualiseren. In september 2024 zijn vakvernieuwingscommissies gestart met het actualiseren van vakken binnen bewegen en sport, kunst en cultuur en mens en maatschappij. In september 2025 volgen informatica, maatschappijkunde en maatschappijwetenschappen. 

Elke vakvernieuwingscommissie heeft maximaal 24 maanden om de nieuwe conceptexamenprogramma’s voor het betreffende vak of cluster van vakken op te leveren. De conceptexamenprogramma’s voor de vakken Nederlands, moderne vreemde talen, wiskunde, natuurwetenschappelijke vakken en maatschappijleer zullen in maart 2024 gereed zijn. Daarna worden deze conceptexamenprogramma’s beproefd op bruikbaarheid en effectiviteit in de praktijk.

De vakvernieuwingscommissies werkten in maximaal 24 maanden stap voor stap toe naar actuele conceptexamenprogramma's. In de werkopdrachten van het ministerie van OCW (werkopdracht 2021 en werkopdracht 2024) staan de inhoudelijke uitgangspunten en kwaliteitscriteria voor de actualisatie beschreven. De belangrijkste uitgangspunten gaan over een breed, concreet en consistent, samenhangend, uitvoerbaar en examineerbaar curriculum. Daarnaast gaat de actualisatie ervan uit dat goed onderwijs in de school gebeurt en curriculumontwikkeling een doorlopend proces is. Een uitgebreide toelichting van deze uitgangspunten lees je op De actualisatie van de examenprogramma's

Nadat de conceptexamenprogramma’s gevalideerd en in praktijk beproefd zijn, worden handreikingen opgeleverd die scholen gebruiken bij het ontwikkelen van schoolexamens. Scholen zijn zelf verantwoordelijk voor het ontwikkelen van de schoolexamens. Als het vak ook een centraal examen kent, worden daarnaast voorschrijvende syllabi opgeleverd die de doelen specificeren die zijn toegeschreven aan het centraal examen. Deze syllabi dienen als basis voor de uitwerking van de centrale examens. Ook helpt het leraren hun leerlingen goed voor te bereiden op de examens.

In de teams en vakvernieuwingscommissies gaan leraren, vakexperts en curriculum experts aan de slag met de actualisatie. Zij werken samen met een advieskring, die onder andere bestaat uit vakverenigingen, wetenschappers, lerarenopleidingen en andere relevante netwerken passend bij het betreffende vak. Daarnaast worden vakexperts geraadpleegd. Uiteraard worden leerlingen ook betrokken bij het actualisatieproces. SLO organiseert samen met het LAKS leerlingpanels, waarbij leerlingen reflecteren op de (tussentijdse) plannen en producten van de teams en vakvernieuwingscommissies.

Leerlingpanels reflecteren op de (tussentijdse) plannen en producten van de teams en vakvernieuwingscommissies. Hierin wordt samengewerkt met het LAKS. In de uiteindelijke conceptkerndoelen en -examenprogramma’s wordt toegelicht hoe de input van leerlingen is verwerkt. Tijdens de gehele fase van beproeven worden leerlingen in de lessen betrokken bij de nieuwe vakinhouden. Hun input wordt meegenomen in de definitieve versie van de conceptexamenprogramma’s en conceptsyllabi.

Om de kwaliteit van de (tussen)producten en het proces te waarborgen heeft SLO naast de externe advieskring ook een intern systeem van kwaliteitszorg ingericht. Dit systeem bestaat uit twee onderdelen: een monitorteam en een expertpoule.

• Het monitorteam verzamelt gedurende het actualisatieproces informatie en voert daar analyses op uit, op basis van de kwaliteitscriteria uit de werkopdracht. Het monitorteam houdt zicht op zowel de inhoud van de te ontwikkelen (tussen)producten als op het proces.
• De expertpoule bestaat uit inhoudelijke SLO-experts met expertise op het gebied van de vakoverstijgende aspecten die in de werkopdracht zijn beschreven, met in elk geval: burgerschap, digitale geletterdheid, LOB, de drie doeldomeinen, diversificatie, geletterdheid en reken- en wiskundige kennis en vaardigheden. De expertpoule werkt samen met het monitorteam bij het uitvoeren van de inhoudelijke analyses en bekijkt of deze vakoverstijgende elementen goed gewaarborgd zijn in de concept-uitwerkingen.

Om het curriculum behapbaar te houden voor leerlingen, leraren en het leren, is voor de ontwikkelaars van het nieuwe curriculum voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs een tijdsbegrenzing per vak nodig. Lees op deze pagina alles over het kader ontwerpruimte.