Samen verder bouwen: mooie dag voor leraren Nederlands

Redactie Geplaatst op 23 januari 2026

 

Op 15 januari ontmoetten we elkaar in ‘de Observant’ in Amersfoort tijdens een inspirerende bijeenkomst: leraren en schoolleiders van zeventien scholen die dit schooljaar de vijf conceptexamenprogramma's en –syllabi Nederlands beproeven in hun klas en school. 

We haalden samen op deze tussentijdse bijeenkomst het net op na een eerste periode van lesgeven in de nieuwe inhouden. En wat een energie en inspiratie. Met een prachtig inkijkje in de wereld van leraar Femke als aftrap. In de ochtend liepen de leraren in kleine groepjes langs elkaars posters om elkaar te vertellen over hun succeslessen op basis van de nieuwe eindtermen. Tips voor verbeteringen werden gelijk gedeeld en collega’s stelden elkaar veel vragen over hun lessen en de opbrengsten. Zo ontstonden er allerlei mooie gesprekken over het vak en de nieuwe inhouden.

Vervolgens presenteerden twee toetsexperts van Cito de toetstaken die speciaal zijn ontwikkeld voor de fase van beproeven. In februari en maart maken de leerlingen van de deelnemende scholen deze toetsvragen, waarmee Cito onderzoek doet naar passende examenopgaven bij de nieuwe eindtermen. 

Na een gezamenlijke lunch gingen we in groepen uiteen. De ene helft evalueerde in focusgroepen het eerste blok en de andere helft sprak met elkaar over het verschil tussen beheersings- en ervaringsdoelen en de beoordeling daarvan. Dit leverde interessante inzichten en goede vragen op: wanneer beheerst een leerling een eindterm nou voldoende? En hoe zorgen we voor een doorlopende leerlijn bij nieuwe eindtermen als creatief taalgebruik en taalvariatie? Hoe neem je ervaringsdoelen op in je PTA en hoe beoordeel je die dan? Halverwege de middag wisselden de groepen elkaar af.

Klaar? Evalueren maar! 

Focusgroepen met leraren, schoolleiders en andere nauw betrokkenen, zoals materiaalontwikkelaars, vormen het hart van het evaluatieproces tijdens de fase van beproeven. Op deze tussentijdse bijeenkomst werden leraren in kleine groepen bevraagd over hun ervaringen met lesgeven in nieuwe inhouden in blok één. De gesprekken richtten zich op hoe de vertaling van de concepteindtermen en specificaties uit de syllabus naar lessen en toetstaken, inclusief beoordeling is gegaan en of de concepteindtermen en specificaties haalbaar waren voor de leerlingen qua niveau en beschikbare tijd. Daarnaast waren er ook nog wat vakspecifieke vragen over Nederlands. De onderzoekers van SLO leidden de sessies, zodat alle input en feedback van leraren systematisch werd opgehaald én vastgelegd. 

Zomaar een selectie van een aantal punten waar de leraren op deze bijeenkomst mee kwamen:  

  • Het lukt de leraren goed om de concepteindtermen (en specificaties) te vertalen naar lessen. De leraren kwamen er tijdens het beproeven achter dat ze al een hoop eindtermen onbewust in de lessen verwerkten. Het kostte wel wat tijd om grip te krijgen op de nieuwe eindtermen en het proces van het beproeven. Deze periode werd vergeleken met een dieselmotor: het duurde even om op te starten, maar nu zijn de leraren goed op dreef.
  • De vertaling van de concepteindtermen naar toetstaken is een uitdagende klus. Bij sommige eindtermen gaat dit heel natuurlijk, maar met name de ervaringsdoelen roepen nog wat vragen op. Zo vinden leraren de eindterm over creatief taalgebruik lastig te beoordelen. Kun je daar wel een cijfer voor geven? En wat versta je onder je ‘experimenteren met...’?
  • Leraren schatten de havo- en vwo-examenprogramma’s in als haalbaar binnen de beschikbare lestijd. Onder de vmbo-leraren leven wat zorgen over de haalbaarheid van de vmbo-programma’s. De leraren geven aan dat het gl/tl-programma te weinig verschilt van het havo- en vwo-programma. Ook het verschil tussen het bb- en kb-programma is klein, terwijl de leraren aangeven dat het logischer zou zijn als de kb- en gl/tl-programma’s juist wat meer bij elkaar zouden liggen. 

Het was een dag vol uitwisseling, nieuwe inzichten en praktische ideeën om samen verder te bouwen aan sterk onderwijs. We keken terug op wat we al bereikt hebben en zetten de volgende stap richting het volgende blok. 

De fase van beproeven is een belangrijke stap in de actualisatie van het curriculum van Nederlands in de bovenbouw vmbo, havo en vwo. De conceptexamenprogramma’s Nederlands beproeven we met leerlingen, leraren en schoolleiders van negentien scholen. In deze vorige nieuwsupdate lees je hoe we begonnen zijn. Deze tussenbijeenkomst van 15 januari is een onderdeel van de fase van beproeven. De slotdag is op 16 april 2026. 

wil je dit delen?

blijf op de hoogte

Altijd als eerste op de hoogte van de laatste ontwikkelingen? Meld je dan nu aan voor onze automatische updates. Je ontvangt dan een e-mail als wij een nieuwsbericht plaatsen.

Aanmelden updates

* zijn verplicht
Vakken